Zo simpel als je op de socials ziet is het niet: over afvallen en cortisol

Je ziet het steeds meer:
“Kun je niet afvallen? Dan heb je vast te veel cortisol!”
En natuurlijk volgt daarna een supplement, drankje of protocol dat het probleem op zal lossen.

Maar zo simpel werkt het lichaam niet.

Vanuit de kinesiologie kijken we naar het lichaam als een samenwerkend systeem. Hormonen, zenuwstelsel, spieren, energiehuishouding, voeding, slaap en emoties beïnvloeden elkaar continu. Eén hormoon aanwijzen als dé oorzaak van gewichtsproblemen doet geen recht aan die complexiteit.

De rol van cortisol

Cortisol is een essentieel hormoon dat wordt aangemaakt door de bijnieren. Het heeft een aantal belangrijke functies:

• Het maakt energie vrij wanneer dat nodig is
• Het helpt je lichaam omgaan met stress
• Het regelt de stofwisseling van suikers, vetten en eiwitten
• Het helpt je bloedsuikerspiegel te reguleren
• Het beïnvloedt het immuunsysteem en remt ontstekingen
• Het helpt je om alert en gefocust te blijven
• Het draagt bij aan het handhaven van de bloeddruk
• Het helpt je om te gaan met fysieke en mentale uitdagingen

Als je het lijstje leest, dan snap je het al: zonder cortisol zouden we niet goed kunnen functioneren.

Afvallen

Af kunnen vallen heeft een link met stress, maar doordoor nog niet direct met cortisol. Langdurige stress zorgt ervoor dat het lichaam vaker of langer cortisol aanmaakt als onderdeel van de normale stressrespons. Dat is op zichzelf een gezonde reactie. Pas wanneer het stresssysteem langdurig actief blijft, kan dit indirect invloed hebben op onder andere:

• Honger- en verzadigingssignalen
• Keuzes rondom voeding en beweging
• Slaapkwaliteit
• Energieniveau
• Herstelvermogen

Bij de eerste twee punten zag je de link met afvallen. Maar dat geeft geen compleet beeld. Chronische stress is de overkoepelende factor, cortisol is één van de hormonen die daarbij betrokken is. De effecten op gewicht verlopen grotendeels indirect via slaap, eetgedrag, energieverbruik en herstelvermogen. Niet doordat cortisol op zichzelf ‘dik maakt’.

Cortisol is dus niet automatisch de directe oorzaak is van gewichtstoename of het uitblijven van gewichtsverlies. Meerdere factoren tegelijk hebben hier invloed op. Daarbij speelt langdurige stress die het hele systeem beïnvloedt een rol. Cortisol is daarbij betrokken maar is daar dus slechts één onderdeel van.

Vanuit kinesiologisch perspectief

Een kinesioloog kijkt naar het hele systeem, niet naar één deel en zeker niet naar slechts één hormoon. Vanuit kinesiologisch perspectief stellen we liever de vraag:

• Waarom staat het lichaam voortdurend in de ‘aan-stand’?
• Welke stressoren vragen zoveel aanpassing van het systeem?
• Zijn er verstoringen in slaap, voeding, herstel, emoties of belasting die aandacht vragen?

Het doel is niet direct om cortisol te ‘verlagen’, maar om het lichaam weer meer balans en veerkracht te laten ervaren zodat het zelf kan reguleren wat nodig is. Pas als dat lichaam in balans is en stressoren zijn gereduceerd, kan het lichaam werken aan een gezond lichaamsgewicht.

De echte oplossing zit niet in een wondermiddel

Vaak ligt de winst in beter herstelvermogen, voldoende slaap, passende voeding, beweging die bij je past en het verminderen van chronische stressbelasting. Dus als iemand beweert dat cortisol dé reden is dat je niet afvalt én direct de oplossing verkoopt, wees dan kritisch.

Je lichaam is geen probleem dat gerepareerd moet worden. Het is een intelligent systeem dat probeert zich aan te passen aan alles wat het dagelijks tegenkomt. Heeft dat lichaam veel stress te verwerken, dan kan het zodanig uit balans raken dat het zelfherstellend vermogen zijn werk niet meer helemaal goed kan doen. In zo’n geval kan bijvoorbeeld een kinesioloog een handje helpen. Eenmaal in balans, kan het lijf het werk weer zelf aan. Dan kan het energie steken in afvallen en een gezond gewicht behouden in plaats van in het reduceren van stress.

Wil jij leren hoe je mensen helpt hun fysieke, emotionele, fysiologische en energetische stress aan te pakken? Check onze basiscursus kinesiologie of onze beroepsopleiding.

Zelf op zoek naar een kinesioloog? Check onze pagina kinesiologen.